Doelen en acties

Deze pagina gaat in op de procedure voor het gezamenlijk bepalen van resultaten, doelen en acties voor het realiseren van age-friendly environments. Op deze pagina wordt de analyse beschreven voordat men aan de slag gaat. Het is ook goed mogelijk om de voortgang te blijven monitoren en daar waar nodig de doelen en acties bij te stellen.

Stap 1: Probleemdefinitie en doelen

Om te komen tot een probleemdefinitie kan gebruik worden gemaakt van landelijke of lokale beleidsnota’s, consultaties en signaleringen van experts, burgers of media. In relatie tot mensvriendelijke omgevingen zijn de meest voor de hand liggende bronnen om te komen tot probleemdefinitie, de volgende:

  • audit of onderzoek naar de stand van zaken en verbeteringen op de acht domeinen van het WHO-concept.
  • dwarsverbanden zoals: fysieke activiteiten van ouderen, ongevallen en breuken, voeding, sociale verbanden, eenzaamheid, depressies, chronische ziekten, cognitieproblemen, dementie, toegang tot ICT.
  • overstijgende thema’s zoals: toegankelijkheid tot de zorg, tekortschietende wet- en regelgeving, organisatieproblemen (verkokering, versnipperde dienstverlening), tekort aan arbeidskrachten, technische omstandigheden (inclusief transport, ICT, energie, water, afval) en publCIMG0142ieke voorlichting (opleiding, verantwoorde keuzes, verdraagzaamheid).
Is het probleem eenmaal gedefinieerd, dan volgt het bepalen van de doelen:
  • Algemene doelen: doelen op strategisch niveau en vaak gelinkt aan bestaand beleid, convenanten of netwerken. Zij zijn verbonden met impact indicatoren.
  • Specifieke doelen: toegespitste doelen op verschillende domeinen en die de aard van de strategie/interventie aangeven. Zij duiden aan wat in concrete termen zal worden bereikt en zijn te kenschetsen als resultaat indicatoren.
  • Operationele doelen: doelen in de vorm van opbrengsten, onderwerpen of acties. Zij zijn gerelateerd aan output indicatoren.

Stap 2: Scope bepalen en scenario’s maken

Deze stap is de meest creatieve stap. In deze fase wordt het werkplan ontwikkeld, het basisscenario beschreven, de grenzen van het werk gedefinieerd en de toekomstige scenario’s en acties ontwikkeld en beschreven.

Benoemen en samenstellen werkgroep:  Aan de hand van de probleemdefinitie en doelen wordt duidelijk welke mensen of sectoren geraakt (gaan) worden. Om het draagvlak én de kennis in de groep te vergroten ligt het voor de hand een werkgroep te formeren dat bestaat uit verschillende disciplines en expertises. Bijvoorbeeld om naast een gemêleerde ambtelijke groep ook een vertegenwoordiger namens de ouderen, winkeliers, architecten, onderwijs en buurtbewoners te betrekken. Deze groep gaat vervolgens aan de slag om de doelen en resultaten te bepalen en koppelt deze gezamenlijk terug aan de groepen die zij vertegenwoordigen.

Opdracht aan de werkgroep: Om te bepalen wat de opdracht aan de werkgroep is, is het raadzaam rekening te houden met de volgende vragen. Is het de bedoeling om in een wijk de neuzen dezelfde kant op te krijgen, of gaat het om een stuk ter goedkeuring door het gemeentebestuur of de raad of om een gedetailleerde businesscase om investeerders over de brug te trekken? Hoeveel tijd en geld is beschikbaar voor het maken van de analyse? De antwoorden op deze vragen bepalen de inzet van de werkgroep.

Huidige situatie: De werkgroep gaat eerst aan de slag met het beschrijven van de huidige situatie. Hiervoor zijn verschillende databronnen en onderzoekstechnieken te gebruiken.

Scope bepalen: Vaak zijn age-friendly environments gebonden aan een bepaalde locaties, hebben te maken met bepaalde ambities van betrokkenen of wil men snel actie. Ondanks dat mensvriendelijke initiatieven vaak vele domeinen raken of bestrijken, is het verstandig om vooraf de grenzen van de voorgestelde aanpak te bepalen. Te denken valt aan:

  • verticale schaal: wijk, buurt, district, gemeente, regio
  • horizontaal thematisch: sociaal, economisch, omgeving focus
  • horizontaal organisatorisch: gemeentebestuur, zorgaanbieders, bedrijfsleven, Horeca, winkeliers
  • domein specifiek: huisvesting, vervoer, onderwijs, werkgelegenheid
  • domein doorsnijdend: zorg en welzijn, fysieke activiteiten, voeding, chronische ziekten, dementie, eenzaamheidCIMG0141

Scenario’s: Succesvol beleid, programma’s en projecten ontstaan vaak daar waar een gemengde groep mensen creatief en innovatief aan de slag gaat. De techniek van scenarioplanning en scenariodenken wordt door veel overheden en bedrijven toegepast. Enerzijds gaat het om het beter becijferen van toekomstvisies (analyse en modellen); anderzijds om het beter (gezamenlijk) bepalen van strategische keuzes. Bij mensvriendelijke omgevingen kunnen scenario’s ingaan op: diensten (centraal/decentraal), activiteiten (geïntegreerd of in compartimenten), mensen (individuen, kleine of grote groepen), communicatie (netwerken, versnipperd), flexibiliteit, veiligheid, stromen (gescheiden, gemengd, opeenvolgend) of relaties.

Stap 3: Resultaten / impactanalyse

In deze stap gaat de werkgroep aan de slag om te bepalen wat de resultaten zullen of kunnen zijn van de voorgestelde doelen en scenario’s. Een zogenaamde impactanalyse wordt gemaakt:

  • sociale impact: gezondheid en levensduur, veiligheid, levenslang leren, kwaliteit van leven, sociale integratie, …
  • economische impact: investeringsstromen, publieke gelden, marktmechanismen, innovaties, eigendom, …
  • omgeving impact: natuurlijke omgeving, cultuur, huisvesting, duurzaam vervoer, ….

Op de pagina Impactanalyse wordt nader ingegaan op de techniek.

Stap 4: Interpretatie en conclusies

In deze fase weegt de werkgroep de gevonden resultaten tegen elkaar af en vergelijkt zij de huidige situatie met de voorgenomen acties en scenario’s. Het doel is tot één robuuste conclusie te komen. Als dat (nog) niet lukt, is het beter om terug te keren naar eerdere stappen en deze opnieuw te belichten.

De belangrijkste acties in deze fase zijn:

  • Impacts vergelijken:
    • wegen van de sociale, economische en omgeving gevonden impacts – positief en negatief
    • vergelijk de verschillende opties met de huidige situatie
  • Onderzoek de gevolgen:
    • waar de impacts de meeste invloed op hebben (mensen, sectoren, doelen)
    • of de impacts variëren op de verschillende locaties of domeinen
    • de variaties tussen de verschillende sociale en inkomengroepen
  • Onzekerheidsanalyse (risico’s in verband met de juistheid van de veronderstellingen):
    • de gevoeligheid van kernveronderstellingen en inschattingen
    • waardoor kunnen conclusies gaan schuiven
  • Zijn de conclusies robuust?CIMG0148
    • is er behoefte aan meer data, meer detail?
    • is er behoefte aan het wijzigen of verfijnen van het probleem of de scenario’s?

Stap 5: Presentatie van de resultaten

In deze laatste stap presenteert de werkgroep de resultaten aan de opdrachtgever en het grotere publiek. Bovenstaande onderdelen: probleemdefinitie, doelen, huidige situatie, scenario’s en gevonden uitkomsten en analyses worden samengevat en gepresenteerd.