Impactanalyse

Een impactanalyse is een verzameling van logische stappen die horen bij het maken van beleidsvoorstellen. Het is een proces dat de mogelijke voor- en nadelen van beleidsopties voorbereidt door de mogelijke impacts te analyseren. De resultaten van dit proces worden samengevat en gepresenteerd in een (beleids)rapport.

CIMG0112Kern van de impactanalyse is de juiste probleemdefinitie, doelen, scenario’s zoals uiteengezet op de andere pagina. Als deze bekend zijn, gaat de impactanalyse van start. Bij de ontwikkeling van de SEE-IT tool in het AFE-INNOVNET project hebben we gebruik gemaakt van de Europese modellen en richtlijnen voor sociaaleconomische impactanalyses, de menselijke capaciteiten en functionele benadering (capabilities approach), duurzame ontwikkeling en fundamentele rechten van de mens. Deze zijn in elkaar gevlochten en leveren de hieronderstaande elementen van de sociale, economische en omgeving impacts op.

Hieronder volgt een overzicht van mogelijke overwegingen die bij de impactanalyse kunnen worden betrokken. Niet alles hoeft overwogen te worden; het gaat er vooral om te bepalen welke elementen de werkgroep wel of niet wil betrekken. Na het overzicht wordt ingegaan op de analysemogelijkheden.

ECONOMISCHE IMPACTS

Impact domein Impact overwegingen
Economische welvaart
  • Lokale en regionale inkomens
  • Werkgelegenheid van ouderen
  • Werkloosheid onder ouderen, mannen en vrouwen
  • Spaartegoeden
Investeringsstromen
  • Toegang voor ouderen tot banen, producten en diensten, ook in andere gemeenten
  • Gemeentegrensoverschrijdende mobiliteit
Gemeentelijke diensten
  • Financiën voor gemeenschappelijke voorzieningen: diensten, huisvesting, vervoer, welzijn
  • Kwaliteit van diensten en hun klantgerichtheid
  • Integraal aanbod of verkokerd
Marktmechanismen
  • Effecten op de kansen voor bedrijfsleven, midden- en kleinbedrijf
  • Effecten op maatschappelijke ondernemingen en sociale structuren
  • Evenwicht en transacties tussen sectoren (publiek private partnerschappen)
Innovatie, Research & Development
  •  Investeringen in R&D voor actief en gezond ouder worden
  • Prototypes, pilots, testen, intellectueel eigendom
  • Toetreding tot de markt van producten
Duurzame consumptie en productie
  • Samenstelling huishoudens en hun uitgaven, energiegebruik en autobezit
  • Aantal werknemers in de sectoren industrie, manufacturing, professionele dienstverlening, landbouw
  • Voedselproductie en bevoorrading: traditioneel, intensief
Eigendomsrechten
  • Huisbezit – sociale huur
  • Opname in verzorgingshuizen, verpleeghuizen
  • Erfenissen

SOCIALE IMPACTS

Impact domein Impact overwegingen
Gezondheid en levensverwachting
  • Levensverwachting en gezonde levensjaren
  • Fysieke activiteiten, voeding, mentaal welzijn
  • Doodsoorzaken, plaatsen van overlijden
  • Chronische ziekten, dementie
  • Ongevallen en kwetsuren
Veiligheid
  • Criminaliteit, sociale veiligheid
  • Bescherming tegen misbruik
  • Bescherming tegen risico’s en ongevallen
  • Veiligheidsgevoel
Tijdsbesteding
  • Werkgelegenheid
  • Vrijwilligerswerk
  • Afwezigheid van discriminatie
  • Arbeidsomstandigheden
  • Vrije tijd
  • Mantelzorg
Levensstandaard
  • Reëel inkomen, private consumptie
  • Armoede
  • Vervoer, ook voor mensen met een handicap
  • Keuzemogelijkheden om te vestigen
Onderwijs
  • Alfabetisme, inclusief digitale geletterdheid
  • Toegang tot hoger onderwijs
  • Leermogelijkheden
  • Levenslang leren
Sociale interactie
  • Aanwezigheid van sociale netwerken/sociale verbanden
  • Afwezigheid van eenzaamheid
  • Sociale participatie
  • Migratie, etniciteit, talen en religieuze participatie
Individueel en gezinsleven
  • Families en familieverbanden
  • Burgerlijke stand: gehuwd, ongehuwd, weduwe of weduwnaar
  • Eenpersoonshuishoudens
Persoonlijke data
  • Toegang tot informatie: beschikbaarheid en barrières
  • Identiteit en identiteitspapieren
  • Databescherming en -uitwisseling

OMGEVING IMPACTS

Impact domein Impact overwegingen
Natuurlijke omgeving
  • Kwaliteit van de omgeving, lucht, water
  • Aard van de omgeving: stedelijk, sub-stedelijk, landelijk
  • Biodiversiteit
Cultuur, erfgoed en vrije tijd
  • Beschikbaarheid en kwaliteit van cultuur: muziek, kunst, toneel, literatuur
  • Historische monumenten
  • Evenementen en festivals
  • Mogelijkheden om deel te nemen, bij te wonen
Landgebruik
  • Geografische context
  • Zonering: landbouw, bos, havens, industrie, winkelzones, woonwijken, recreatie, zorgbestemming, gemengd
  • Archeologische en monumentale bescherming
Klimaat en energie
  • Energiegebruik en -besparing
  • Alternatieve energiebronnen
  • Milieuhandhaving
  • Opvang van seizoenswisselingen, drainage
  • Klimatologische gevaren: overstroming, hitte, vorst
Afval en hergebruik
  • Hergebruik van afval
  • Afval verwerking
  • Reductie afvalproductie
Stad en platteland
  • Ruimtelijk gebruik: verbinding en toegang
  • Zonering, gemengd gebruik
  • Bereikbaarheid van winkels, diensten en zorginstellingen
  • Publieke ruimten: straten, pleinen, parken
  • Straatmeubilair: lantaarns, bankjes
Huisvesting
  • Type huisvesting
  • Kwaliteit en bouwjaar huisvesting
  • Parkeerplaatsen, -garages
  • Toegankelijkheid
  • Tuinen en huisdieren
  • Verwarming, water, drainage, elektriciteit en afval
  • Breedband, internet
Duurzaam vervoer
  • Reismogelijkheden: beschikbaarheid en frequentie
  • Reistijd naar werk, diensten, zorginstellingen
  • Veiligheid en ongelukken

CIMG0123

Het maken van de analyse

Het maken van een analyse is een cyclisch proces waarin de relevante impacts kwalitatief en kwantitatief worden gewaardeerd. Zodra de relevante impacts zijn geïdentificeerd gaat de werkgroep aan het werk om uitspraken te doen over de intensiteit (neutraal, sterk, erg sterk, etc.) en de uitwerking van iedere impact (negatief, neutraal, positief) vergeleken met de huidige situatie. Deze uitspraken doet de werkgroep aan de hand van de verzamelde kwalitatieve en kwantitatieve data en expertise. Op de pagina Databronnen staan suggesties voor gebruik.

Scenario’s vergelijken: de werkgroep zal minimaal een vergelijking willen maken tussen de huidige situatie en de verwachte gevolgen in scenario’s. Dit kan zij doen door het op een rij zetten van alle impacts en deze per scenario te scoren op:

zeer negatief – negatief – neutraal – positief – zeer positief (–, -, 0, +, ++)

Op basis van de scores kan de werkgroep beslissen welk scenario voor hen het meest positief uit zal pakken.

Vervolgens is het raadzaam om na te gaan hoe de verschillende beleidsvoorstellen zullen uitpakken op individuen, doelgroepen en inwoners van wijken of gemeenten. Bijvoorbeeld op groepen in bepaalde inkomensklassen, in wijken, werkenden/niet-werkenden, mannen/vrouwen, jongeren/ouderen, etc. Dit kan op dezelfde manier als hierboven: –, -, 0, +, ++.

Resultaat: Het resultaat van de gezamenlijke analyse van de werkgroep is een overzicht van wat de groep op basis van onderzoek en haar kennis als effecten verwacht van de voorgestelde maatregelen. Deze effecten kunnen vervolgens worden vertaald naar financiële waarden. Zie pagina Monetariseren.