Monetariseren

Monetariseren van de impacts

Met behulp van Annex III in de richtlijnen van de Europese Commissie voor het maken van impactanalyses van beleidsvoorstellen wordt hieronder nader ingegaan op de mogelijkheden om de impacts om te zetten in (financiële) waarden.

De meest eenvoudige manier om te monetariseren is om de gevonden impacts/verwachte resultaten direct te koppelen aan marktprijzen. Bijvoorbeeld luchtverontreiniging leidt tot een hoger ziekteverzuim en dat kan vertaald worden in kosten: gederfde inkomsten, vervangingskosten, doorbetaling lonen.

CIMG0113Daar waar waarden van impacts echter niet direct gekoppeld kunnen worden aan marktprijzen, moeten andere technieken aangeboord worden. Deze reflecteren enerzijds de bereidheid tot betaling of de bereidheid om risico’s te aanvaarden: de zogenaamde “uitgesproken voorkeuren”. Deze worden via enquêtes, focusgroepen of expertpanels verkregen (mogelijke waarderingsvragen, conjoint analyses, keuze-experimenten). Anderzijds zijn er de zogenaamde “aangetoonde voorkeuren”. Aangetoonde voorkeuren zijn gebaseerd op in de praktijk bewezen relaties met echte markttransacties, zoals bijvoorbeeld de correlatie tussen geluidsoverlast en huizenprijzen.

Kwantitatieve analyse van gezondheid impacts: De realisatie van age-friendly environments kan van invloed zijn op de gezondheid en welbevinden van mensen. Het effect is direct: iemand is/blijft gezond, of indirect: gezondheid als resultaat van bijvoorbeeld huisvesting, eenzaamheid of vervoer. Er is geen uniforme methode om gezondheid kwantitatief te analyseren. Hoe de aanpak ook luidt: het is van belang dat de analyse valide en consistent is. Meer informatie over gezondheid impactanalyses is onder meer te vinden bij de Wereld Gezondheid Organisatie (WHO): Health Impact Analysis.

Monetaire benaderingen

Veel beslissingen kunnen leiden tot risicovermindering maar risico’s zijn echter niet geheel te voorkomen. Het doel van het monetariseren van gezondheid impacts is dan ook niet om een prijs op iemands hoofd te plakken, maar om de baten van risicovermindering te kunnen afwegen tegen de te maken kosten. Veel gebruikte standaardmethoden zijn de volgende.

Kosten van ziekte: Dit is een vrij eenvoudige rekensom door alleen de medische uitgaven te relateren aan het voorkomen van een ziekte. Als een maatregel ertoe leidt dat het aantal zieken afneemt leidt dit tot kostenbesparingen voor medische uitgaven. Tegenovergesteld: als een maatregel leidt tot een verslechtering van de gezondheidssituatie nemen de directe kosten toe. In deze methode worden niet andere – indirecte – kosten van ziekte meegenomen, zoals verminderde arbeidsproductiviteit, waardering van de eigen gezondheid etc. Extreem voorbeeld is dat als een maatregel leidt tot meer sterfte en afname van het aantal ziekenhuisopnames, dit in de benadering van Kosten van ziekte gunstig zou uitpakken.

CIMG0110

Menselijk kapitaal: Deze methode tracht de toekomstige verliezen in het geval van ongeval of voortijdige dood in te schatten. Het kan ook worden geïnterpreteerd als het meten van het verlies aan welbevinden door sterfte, invaliditeit en lagere productie. Nadeel van deze methode is dat het kan leiden tot verschillende waarderingen van mensen: is een directeur bijvoorbeeld meer of minder waard dan een medewerker. Of wat is het verwachte toekomstige verlies van iemand van 86 jaar vergeleken met iemand van 41 jaar?

Waarde van een statistisch leven: Deze waarde wordt bepaald aan de hand van de individuele bereidheid om te betalen voor een lagere kans of sterfte. Hoeveel geld hebben wij ervoor over om hogere of lagere risico’s te accepteren.

Waarde van statistisch levensjaar: Deze methode meet meer in het algemeen de bereidheid om een bepaalde waarde te betalen voor het met een levensjaar laten toenemen van de gemiddelde levensverwachting.

Niet-monetaire benaderingen

Kwalitatief toegevoegde levensjaren (QALY: Quality Adjusted Life Years): Deze methode gebruikt beschikbare informatie om objectieve verbeteringen in gezondheid en kwaliteit van leven aan te brengen en de duur van deze verbetering. Een jaar in perfecte gezondheid telt als 1.0. Jaren met mindere gezondheid krijgen een lagere waarde. Deze waarden worden verkregen uit onderzoeken onder patiënten en medici en vormen een gemiddelde. Het nut van een behandeling in de vorm van langer en/of aangenamer leven kan zo uitgedrukt worden in de gemiddelde toename van de QALY; hieruit volgen de kosten per gemiddeld gewonnen QALY. In Nederland wordt een bedrag tot 20.000 euro per QALY gezien als kosteneffectief voor een preventieve interventie (RIVM, 2011). Een maximaal consensusbedrag voor een interventie is beargumenteerd op 80.000 euro door de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) in 2006. Meer lezen over kosteneffectiviteit in de zorg in het rapport uit 2013 van het College voor Zorgverzekeringen, thans Zorginstituut Nederland.

Toegevoegde ongezonde levensjaren (DALY: Disability Adjusted Life Years): Deze methode is de tegenovergestelde van de QALY. Meer lezen over de geschatte waarden van ongezonde levensjaren kan via de website van de WHO.

Gezonde levensjaren (HLY: Healthy Life Years): Deze benadering meet het aantal kwalitatief toegevoegde resterende levensjaren per persoon. Het komt overeen met QALY en ook hier kunnen toekomstige levensjaren worden gekort en gewichten toegekend voor het samenvoegen van groepen individuen. HLY is technisch gezien de som van QALY’s met gebruikmaking van de resterende levensjaren.

Levenscyclus benadering (LCA: Life Cycle Assessment)

Om omgeving impactanalyses te maken wordt vaak de levenscyclus benadering (LCA) gebruikt. Die geeft het proces weer om de effecten te evalueren die een product of dienst heeft op de omgeving gedurende zijn levensduur. De LCA kent de volgende fasen (meer informatie):

  • Doel en scope definitie van het product en dienst
  • Inventariserende analyse van de emissies, energie en grondstoffen, water en land
  • Impactanalyse: de effecten worden gegroepeerd en gekwantificeerd in een beperkt aantal categorieën die vervolgens worden gewogen
  • Interpretatie

Kosten

Hieronder wordt een overzicht gegeven van mogelijke kostenbronnen. Ook is het raadzaam om bij de kostenberekening na te gaan hoelang de interventie blijft bestaan: is het bijvoorbeeld een ICT invoering van 3 jaar of is het de aanleg van een park dat mogelijk voor altijd is. Tevens moet beschouwd worden hoeveel van de geraamde interventie al aanwezig is.

 Startkosten
 Eenmalige kosten Eenmalige kosten die samenhangen met de realisatie: recrutering, training, ontwerp, etc.
 Initiële investeringen Eenmalige kapitale kosten samenhangend met de constructie, bouw, landschapinrichting, uitrusting, technologie, etc.
 Jaarlijks terugkerende kosten
 Diensten en ondersteuning Terugkerende programmakosten om diensten en ondersteuning te blijven leveren: vooral salariskosten, overhead, etc.
 Bijkomende kosten Bijkomende kosten die samenhangen met het blijven leveren van diensten, zoals nieuwe regelgeving of specificaties
 Onderhoud, monitoring, evaluatie Kosten samenhangen met onderhoud van de diensten, uitrusting, monitoren en voortdurende bijstellingen aan de hand van evaluaties
 Jaarlijkse rentekosten Kosten samenhangend met leningen, afschrijvingen
 Administratieve lasten Administratieve kosten die samenhangen met het managen van het programma, staf, vergaderingen, stakeholders
 Totale kosten per periode  Totaal aan kosten per periode

dreamstime_s_13932093

Winst en verlies

 Directe inkomsten
  • Wijzigingen ziekenhuisopnames en ontslagen (opnameduur)
  • Wijzigingen omvang aantal verpleegdagen in verpleeghuis
  • Wijzigingen in omvang thuiszorg en diensten thuis, formele zorg en informele zorg
 Indirecte opbrengsten
  • Wijzigingen in vervoerspatronen (reizen, parkeren)
  • Huizenprijzen
 Substitutie Vermindering en substitutie, bijvoorbeeld wijzigen van telecomaanbieder
 Waardering van niet-markt impacts
  • Gezondheid: QALY of gezonde levensjaren
  • Veiligheid: risicovermindering in relatie tot bereidheid tot betalen of accepteren
 Totaal winst en verlies  Totaal per periode